Пятница, 20.04.2018, 07:29

Карачаевцы и балкарцы

Къуру тулукъ ёре сюелмез.
Меню сайта
Полезные ссылки
  • Архыз 24Круглосуточный информационный телеканал
  • ЭльбрусоидФонд содействия развитию карачаево-балкарской молодежи
  • КъарачайСайт республиканской газеты «Карачай»
  • ILMU.SU Об аланах, скифах и иных древних народах, оказавших влияние на этногенез народов Северного Кавказа
Последние комментарии
05.01.2018 | 10:06 | Къарачай-малкъар тукъумла. Карачаево-балкарские фамилии. (А)
Не Абазовы,а Абазаевы, что касается Аккаевых, то там не Аккалары, а Аккайлары
18.12.2017 | 03:59 | Русско-карачаево-балкарский словарь (мини версия)
Помогите кто-нибудь! Что обозначает къалай сыс? Просто друг отправил это сообщение и исчез..
07.12.2017 | 13:29 | Русско-карачаево-балкарский словарь (мини версия)
К сожалению, этот словарь не может быть использован карачаевцами. Практически через слово-ошибка. Это даже вредно. Практически все надо исправлять. Автора бы узнать, кто такое придумал. Господи, ну нельзя так!
26.10.2017 | 19:19 | «Мы пришли из Маджар»: факт или вымысел?
Кесинг англадынгмы не дегенинги къатышдырдынг болгъанны
13.10.2017 | 02:32 | Кабардинские и балкарские фамилии грузинского происхождения
Автор, вы хотя бы понимаете что пишете?
04.05.2017 | 22:28 | Русско-карачаево-балкарский словарь (мини версия)
Къур-къур оюнлу- перевод
17.11.2016 | 20:02 | КАРАЧАЙ И БАЛКАРИЯ В РУССКО-КАВКАЗСКОЙ ВОЙНЕ
жаль,что нет подобного материала, я уверен можно побольше инфы на эту тему сау бол ишигден къууан.
17.11.2016 | 19:59 | КАРАЧАЙ И БАЛКАРИЯ В РУССКО-КАВКАЗСКОЙ ВОЙНЕ
Оригинал договора 1827 года или копию где найти?

Статьи

Главная » Статьи » Къарачай-Малкъар тилде » Хапарла

Сюргюнде жигитибиз
Кёчгюнчюлюкню юсюнден сёз баргъанда, 1944-жылдан эсе 1948 жылда уллу къысыулукъ этилген эди сюргюннге тюшген миллетлеге. Комендантлагъа къол салыргъа адамла, бир элден бир элге бармазгъа деген оноу да ол заманда чыкъгъан эди. Ма аллай къаты къысыулукъ болгъан заманда бизни жерлешибиз Келеметланы Шохайыбха къыралны эм сыйлы саугъасы Социалист Урунууну Жигити деген ат- къалай бла берилгенине сейир этеме. Къуру мен угъай, кёплени да сейир этдиреди ол шарт.

Бу кюнледе Шохайыбны жууукъ адамы келтирген саргъылдым, къыйырлары седиреген къагъытлада жазыулагъа къарай, анга, хал-къына да алай азап жетдирген къыралгъа аныча кертичилей къалыр, аны къой, айныууна къайгъырып, арымай-талмай ишлер ючюн нечик огъурлу,халал жюрекли болургъа керекди деп, сагъыш этеме. Власть-ла аны ызындан кулакса деп эртте болгъан эдиле. Отузунчу жыллада жарашдырылгъан къагъытладан биринде аны Тёбен Чегемде 49 гектар жери, сегиз отоулу юйю, жау чайкъагъан, крупа этген предприятияла-ры, кирпич заводу, тюкени, 67 аты, 80 ийнеги, 26 ёгюзю, 900 къою,60 эчкиси, башха ырысхысы, мюлкю болгъаны жазылыпды.

СССР-ни Халкъ комиссарларыны Советини бла ЦИК-ни кулакланы юслеринден бегимлери чыкъгъандан сора, Шохайыб, репрессияладан къоркъуп, юй бийчесин,эки къарындашын,эки эгечин да биргесине алып, Дагъыстаннга кёчюп кетеди. Юйюр архивде Ленинградны потребитель обществоларыны Союзуну Север-Кавказ крайда уполномоченный Ни-колай Стуколкин Келемет улугъа берген доверенность сакъланыпды. Анга кёре Шохайыб потребитель обществону Буйнак районда уполно-моченныйни къуллугъун толтургъанды.

Алай ЦИК-ни оноуу бери да жетгенди. Буйнак шахарны Совети Келеметланы Шохайыбны кёчюрюуню юсюнден буйрукъ чыгъаргъан-ды. Аллай оноу чыгъаргъан жыйылыуну протоколу да сакъланыпды. Алай бла 1935 жылда 8-чи мартда ол беш башлы юйюрю бла башха «дагъыстанлы кулакла» бла бирге Къазахстаннга Джамбул область-ны Мерке элине тюшеди. Кёчгюнчюле кюндюз чюгюндюр сабанлада ишлеп, ингирликде уа саман этгендиле, аладан юйчюкле сюегендиле. Мындагъы чюгюдюр совхозну да кёчгюнчю кулакла: таулула, аварлы-ла, даргинлиле,лаклыла, чеченлиле да къурагъандыла. Аланы ёлюмден чюгюндюр сакълагъанды. Аны сууда, отда биширип да ашагъандыла.

Келемет улу къалай ишлегенине аны производство характеристи-калары шагъатлыкъ этедиле. Аладан биринде жазылгъаныча, жигер урунууу бла барысын да озгъаныны, жамауат ишлеге да тири къа-тышханыны юсюнден айтылады. Башхасында уа 1946 жылда аны башламчылыгъы бла Меркени балтуз чыгъаргъан комбинатында чю-гюндюр ёсдюрген биринчи звено къуралады эмда аны уста башчылыкъ этгенини хайырындан бир заманда да болмагъанча бай тирлик алып турады. Аны башхалагъа дайымда юлгюге келтиредиле, сураты Сыйлы-лыкъны къангасындан кетерилмейди, дирекция уа кёп кере саугъалайды.

1947 жылда Шохайыбны звеносу бир гектардан 836 центнер балтуз чюгюндюр алады. 1948 жылда 8-чи майда уа СССР-ни Баш Советини Президиумуну Указы бла анга Социалист Урунууну Жигити деген ат аталгъаны бла бирге «Серп и молот» алтын жулдуз, Ленинни ордени да бериледиле. Ол кюнледе СССР-ни аш-азыкъ промышленность ми-нистри Зотовну анга жиберген алгъышлау письмосунда: «Бу сыйлы саугъагъа Сиз кесигизни аямай,арымай-талмай ишлегенигиз, агроном илмуну шёндюгю хайырлы амалларын уста хайырлана билгенигиз, Ата журтха уллу сюймеклигигиз ючюн тийишли болгъансыз»,-деп жазылып эди. Ызы бла уа Битеусоюз эл мюлк общество Шохайыбны анга член болургъа чакъырады, академик Вильяминов атлы эл мюлк институтда окъутургъа да айтады.

Алгъын производство характеристикалада «кёчгюнчю Келеме-тов» деп жазылгъан эсе, ол сыйлы къырал саугъа берилгенден сора анга «жолдаш Келеметов» дейдиле. Аладан биринде «Баш Советге, жер-жерли советлеге да айырыулагъа хазырланыугъа, партияны политикасын ангылатыугъа, совхозну жамауат ишине тири къатышады»,-деп,алай багъа бичгендиле.

Шохайыб 1952 жылда 6-чы майда ёлгенди, аны Къазахстанны Джамбул областыны Мерке элинде асырагъандыла. 1993 жылда 31-чи майда уа КъМР-де МВД-ны оноуу бла ол реабилитация этилгенди.



Текуланы Хауа
Минги-Тау № 2 (156) март-апрель 2011 ж. С.168-170

Категория: Хапарла | Добавил: moonbloke (07.10.2015) | Автор: ТЕКУЛАНЫ Хауа
Просмотров: 239

Всего комментариев: 0
avatar